Se nemilis, tein taixhehekol, wan netewilis nochimej tojniuan, tein poui nejin ueyi altepet to Xolal Puebla

Se nemilis, tein taixhehekol, wan netewilis nochimej tojniuan, tein poui nejin ueyi altepet to Xolal Puebla

 

Nejin tachialis enej camapa onkan cuejmol e enjin taijijtalise ene altepetl Puebla ye se nechicol te in ki nentalia ne Espacio Wspiral A. C., ua ne mochiui ta kin paleuijke miaken tokniua nanajme uan tatajme, nechicolme, mosentiliani, uan nejin huehueyime nechicolme meski yetoke uejja ipa kipaleuia nejin Espacio Espiral A.C., uan yi nechicol kipaleuia ma ki majpeua nejin cuejmolme uan nejin ta ijijtales tein onkak capa ne nemi, no ika ni min talnetokalis uan no ki netalilia ne tatajme ua nanajme uan amo kin ijijta kenit tachiujtiok kapa nemi uan toni kipia uan amo kipia.

 Poliuia ce xiuit ika asiskia ome tacso nejin Espacio Espiral A.C., peuak mo chicaua ika tech ilis ke ma amo se mi pinauajmeti ke ti maseualme, maj takachiuaca nejin nechicol tein tech paleuia tejua ti maseualme ma amo tech nechicotalica uan no ma ti mo tasojtaka keme ti icnime uan ma amo timo ijijtakasa.                              

Nejin nechicol peua ni chicaulis ika kinita tokniua kenit kin iskaltijke uan kenit mo chiua takame uan de onpa peua kinmaca nejin tanojnotsalis uan yejua kichiua ma no tektica nejin kapa nemi uan ma cuali yetoka.

Nejin nechicol tein uelis kin paleuis uan uelis ki itas kenij kin majpeuas nejin tanemililme tein kipia nejin tocniua uan nejen capa chanchiua tein kin chiuas ma cuali yetoka uan ma cuali mo huiyaka, ye kiita ke kipia ki nechico chicaulme uan ijkouelis ki itas nejin kuejmolme tein kipia nejin chankayaua.

Nejin Altepet Sierra Norte e Nejin Altepet Puebla yek miake tsikitsitsi altepeme tel amo kipia toni ki kuaske uan tekit ixpanoua, tel amo kin yoltokita uan keme kin tajtaluia kapa kin ita.uan no semi kin tsikitsin ita kin kuejmiloua ke yeua amo ueli coyotajtol  uan no nejin siuame keme no telsemi tajyoui.

Keme moscaltia nejin taixpoualme tein ika ki poua kenin onkan neteuilis ikan nejin siuame semi tel te mujti, te ki ijtoua ke ome poual e en se panti te nejin siuame tein kipia kaxtol xiuit te in poui ne altepet pueble mo ijtoua ke kin melchiuani , kin pilhuajia kuaj yeua amo ki neki uan ni mika maultia, yec amo mo ajicamati kenit kin tekipachoua tatemilil nejin siuame tein keme in kin chiua uan mo mati ke nauipoualuan majtak ome siuame  ki ijtoua ke kin malchiuani tein se panti siuame tein kijtajtajnijke.uan no ki ijtoua ke de makuil siuame omej demelauj kinmalchiua ne min takaua itech ne ni min chajcha uan no amo kin ijpoka ita kuan ne ni mintaj kin tal xeluia

Nejin tanemililme tein kipia ne altepet chijchijtoj ika kenij ki ajajkuiske nejin altepeconeme uan no kenit kin iliske ke siuame uan uejuetke ke nochin ijkuisa poui semi oui kin neltokaltiske tane kapa kin nojnotasti onpa nemi semi maseualme.

Keme mo ijto ietch tantol tein ti ualpanoke nejin tapoualme ikan nejin taelkaualis, nejin tekit ixpanolis uan nejin taijijtales te in kipia ne altepet Puebla uan teij tel tl semi senka te mojti in altepet capa ti nemi ikan nejin ne kuejmouilis, tachikoitalis uan nejin nechicotajsotlis tein kin tekipachoua nejin nanajme.

Semi mo neki ma se mo chikauia tel demelauj uan ma se  monechico mi miuan ne ejuejyime nechicolme uan ijkoj uelis se ki chiuas nejin tanelilime tein ki nelilia ne ueyeuyime nechicolme uan ijko ne tein nemi ne altepeoneme uelis yek ixpanoske uan nejin siuame ke yeju te in tel semi tajyouia.se nechicaulis semi kipia ke kisentilis nejin nepaleuil keme tomi uan nejin tanojnotsalis tein kin makas nejin altepet Puebla uan no tein kin makas ne miak tama nechicolme, ne kaltamaxtiloniame uan no ne nehicolme te in mo teixmatiltikeya ne ajko, no ne capa ta ixpouani ,tekiuani  uan okseki miakeoj  nechicolme.

Nochin nejin tajtolme tein moneki peua ika ne te in kichiua ne ta matsintokani uan taikpoualtatajme tein ki mati uan ki ixejejkoua que i tatajme uan nanajme nochin poui ijkuisa uan no ki oua ke no kipia tajatakol ke nejin amo asi kapa nemi nejin tanojnotsais, amaixtajtolme uan in amoonkayk akni kin nojnotsas, te in kin yecnojnotsas, keniuj mo paleuiske nochin nejin kipoloua nejin tachialis kanpa onkan ne kuejmol uan ta ijijtalis tei kipia net o ueyialtepet mexico.

Semi tel tsikitsi in tanojnotsalis tein ika na ki matiske keniui peuak uan ton tanemilme kipua nejin tachialis kanpa onkak nejin kuejmol uan ta ijijtalis te in tel tex majpeua nejin to altepeuej Puebla.


 

Nejin nechicol te in ki ita kampa onkan nejin kuejmolme uan nejin taijijtalis e nejin kampa ti nemi itech nejin to altept Puebla

 

Nejin tachialis kanpa onkak kuejmol uan taijijtalis e nen altepet Puebla se nechicol tein kin sepamasentilia in chikauayolme iuan nejin nechicolme teyne uejuejyietikeya e ne altepet iuan ne tekiua uan jko uelis k chijchijuas uan ki ajajkuis nejin tanelililme uan ijko uelis ki itaske katikuejmolme tein mas kin tekipachoua keme ne cuejmolme, nechicotaitalis, uan taixpejpenalisika ne maseualme uan ne nechicolme te in kipia tanemilil ika ma amo onka ne ta ijijtalis.

Ijkoni, ki kaua uan ki netalia ma onka nejin tanojnotsalis ika yi miake tajtajme uan nanajme tein kineki m amo majpeua nejin nekuejmololis te in onkan itech ne altepeme uan no ne ta ijijtalis tein semi kin tekipachouan ne siuame.no kitalia nejin taixejejkol altepetco ika nejin kuejmol e en neteulis te in onkak ne altepeconeme uan no ne taijijtalis ikan nejin siuame uan nanajme uan kuali moita nejin taneltokalis kampa nemi tan e tein kin neki kin nojnotsaske semi tel masehualmenono uan amo ki neki ki ijtoske ke se siuat no ijkuisa ke me se ueuetj uan no in altepet kitelpia nejin tel semi kualsin ni min taneltokalis uan no mo ita ke tel semi amo kin cuenta chiua uan neji yeua ki chiua ke ma semi onka neje kuejmol itech ni min chajcha uan ne kuejmol kapa ki ijtoua ke se suiay amo semi cualtia ke ekme se ueuet.

Keme mo tali ne tachialis kampa onkak ne kuejmol uan ne taijijtalis e ne altepet Puebla mo ajajkui uan mo chijchiua ikan ne tachijchiualis tein kitemaka una no nepaleul te in kitalia ne tekiuani e ne ueyialtepet, ne altepet nojnel kapa ti oui uan ne semi sikikin altepet kapa ti nemi uan no ne eyi chikauyolme ne te in kinotsa legislativo, ejecutivo uan judicial uan no keme kin paleuia maiak nechicolme keme nej kaltamaxtiloyame uan ne nechicolmeiuan mokui ne huejhuejyime tein ika ni min tanemililme kichiua ma ne altepeconeme ma cuali yek etoka, no kinpaleui ne kaltamaxtiloyame huejhuejyime , ne takametein tamatsintokani, nechicolme ene altepeconeme uan ne analtecos uan okseki miakeok.

Nejin ne tachialiskampa onkak kuejmol uan ne taijijtalis e ne altepet Puebla nejin se nechicoltemaka tein kitemaka tanojnotsalis tein ne ueyi uejeujyime kiijtoua, amankayottachijchij se ki neltoka uan imako yetok ne altepet uan ne ueyinechicol, uan nochi ne toikniua uan huejhuejyime tein te hueyichiua te in kinekiske ika ki yek taliske uan mo hueyitaliske itach in nimi tekiuj.

 

Nejin nechicol tein ki ita kamap onkan ne kuejmol uan ne taijijtalise en to altepet Puebla kipia nejin nechicolme:

- Tein tamatsintocani uan taixejejcouani, keniuj nejin kuali estoske ne tokniua

- Te in taixpouani ika ne nechicolme tein ki majpeua ne tasojtalis uan ta yekitalisikan ne siuame uan ueuetkeuan kenit cuali yetoske.

- Okseki nechikolme te in no iua mokui nejin tchialis camap onkak nejin kuejmol uan ta ijitalis ia ne nanajme uan tatajme.

- Te in kin yek tanemililis talia ne tein tekiti ika ma kuali yek eto ne tokniuj

- Ne te in ta ixamanojnotsa ni mi uan analtacame

- Ne te in kin ita te in kineki ne altepeconeme

- Te in ki majpeua uan ki yektalia ne tácame, nechicolme,kaltamaxtiloyameuan miak seki nechicolmeoj tein no ki ita ma kuali etoka ne tatajme uan nanajme uan ma kuali yetoka, m amo pohuisitakauan ma amo mo chicoistoca.

- Nechicol e ne amaixtapouani uan ta nojnojtsani.

 

Nejin nechicolte in ki ita kampa onkak ne kuejmol uan taijijtalis e net o altepet Puebla kineki ma:

Nejin nechicol kamapa te in kiita kamapa onkak kuejmol uan taijijtalis e ne altepet Puebla ya kineki kitemakas nejin tatojnnotsalis cuali ika nejin kuejmolme te in onkak kapa ti nemi uan nejin ta ijijtalis.

Mo temaka keme se nechicol te in kineki ma onka tanojnotsalis uan no ika ma se ki chijchiuas te in teua se ki mati e nejin yecpanolis, in ten kinpaleui maseualme , nejin tayekitalis aun netasojtalis aun nejin tayecitalis  e nen altepeconeme e enjin to altepeconet.

No ijkone nechicol te in kiita kampa onkak ne kuejmol uan nechicotaitlis ene altepet Puebla tekiti ika i tanemilil ke ki majpeuas ne nemouilis e enen takame uan ke ne to ikniua ma no mo pouaca iuan ne te in ni miua nemi acah icaya ki majpeuaske ne ta ijijtalis uan ne talkaulaiste in kipia ika ne masehualme.

No chi nejin tekit tein mi ajajktok uan mo chiujtok ualejyoc itech ne nechicol te in kapa ki ita kampa onkak ne kuejmol uan ne chikotaitalis e ne altepet Puebla ye ki netalia ni tanojnotsalis e kenijya kiita ne ta chicoitalis uan no kin ilia ne tokniua ke inkak se nechicol te in kin paleuia

Nejin nechicol te in ki ita kamapa onkak nejin kuejmol uan nejin ta ijijtalis e nejijn to altepet Puebla ki chijchiua, ki majpeu uan ki ajajkui nejin tamatsintokalyot e  nejin keniuj nemi ne masealme uan keniuj uelis mo yeltaliskeachicaya in capa ti nemi; ki ijkuiloua uan kit a nojnotsaltia amaixtajtolme te in ne nechicolme uan calyatouani ke ki chiua tekit te in iua no mo poua ne yectaitalis uan yacpanolis itch nejin to altepeuj; kichiua, kitemaka tinemi tajtolme uan kitemaka keniuj mo ajsiske uan mo paleuiske nejin takame tein tekiti ahayaca ika kin yekchiuaske nejin altepeconeme ne nanajme uan tatajme te in ki taliske nechicolme uan ki te makaske nejin tanojnojtsalme  kin luijtiaske ke  nejin ne tachicoitalis uan ta ijijtalis tal amo kualtiano keniuj mo yecpanoltiske uan keniuj mo yec uikaskeuan yekpanoske mas kuali; no kitemaka nepaleuil achaica ne tocnica uan no ne conealtepeme kampa chanchiuaika ackaicaya ikan ne nechicolme o ika ne tsikitsitsi mosentiliani e ne tocniua, uan no ki matsintoca se nechicol te in ta amaixtapouia kuali uan kipia takame un nanajme tein kimati kenin uan te nojnotsaske.

 

 
(Nejin tajtol Ualeua:taixpeppenalis e nejin to ueyialtepet enejin keniuj mo uika ne kalyetouani
 itech nejin tapoual ome takso uan chicuace. INEGI 2006)
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

Ver información

El Observatorio de Violencia Social y de Género de la Sierra Norte del Estado de Puebla agradece el apoyo de las personas e instituciones que reconocen su trabajo, especialmente: